23 Ocak 2018 Salı 11:16
 

EHMED AXAYE ( EVENİ)

17 Aralık 2011 Cumartesi 13:10

EHMED AXAYE ( EVENİ)

DİROK’EK NEZİK U ÇİROKEK ZİNDİ

Ape Bıhemmed Eli jı nav 12 günde xurse lı günde Bavına 35 sala muxtari kiriye.Nüha xuda emır bıde emre wi lı dora 80 saliye.Bı vasıta lawe wi Ömer, me bı hev ra bı naskırın da.Dı nav sohbete da Ape Bıhemmed Eli, bı mera sohbet’ek germi kır. Çar sala lı Ewena tütın lı ser nave tekel’e jı gündiye surgiçya stendiye u lı we dere maye.Dı nav sohbete gündiyan da zindi sohbetkıriye u gelek insane ku dı diroka nezik de bu ne şahıt bı wanra axıftiye.Bı rasti apeme Bıhemmed Eli xwest bı mınra ve sohbete bıke. u mın ji dılkır.Bahsa qesra Ehmet axa u heybeta wi kır.Sohbet pera germ bu.Go mamoste dıxazım bı tera sohbeta dirokek nezik u çirok’ek zindi bıkım.Dı vi warida me sohbetek germi dani u me dest bı sohbete kır.

_Keremke ape bıhemmed Eli;

_Xwesteka mın ewe, ku tişten mı jı gündiyan zindi bihistiye, ez bıbejım u mamoste binivisine.

-U bı rasti tışten ku ez negiyaştıbıme wana wun bıxwe le kolin’e bıkın u dur’a binivisinin.Bı rasti me ji xwest ,ku rasti ki diroki em binın zıman u binivisinın.Me rabu tekeli bı zave qiza Reşşo bı Osmane Kura Helal re ji dani u lekoline xwe berdevam kır.Pişti ve bıryar u lekoline me des bı nivis u ve diroka nezik kır;

 

Kura helal u Kura haram .Ev du gund nezik’i hevın.Lı wi gündi pira Emina Xane jı gelk salan u vırde,zaroke xwe bı gelek zahmetkeşi u bı belengazi be mer u bı zaroke xwe yi hur emır derbasdıkır.Salu demsal derbasbıbun u Emina xane ji dı nav salan da zahmetkeşi derbasdıkır..Lavki we pire hebu jera dıgotın Reşşo.Evareke dı nava cıvatede bı gündiye xwera şevbıherkek danibun.Gıli u gazınc,jı jiyane ta’m xweşi u nexweşi ye, tanin zıman.Bı rasti ji behsa zılmu zora Ehmet axa dıhat kırın.Dı we demeda mezne 33 günde lı derdora hev ,jı vanre lı herema Merdin u Diyarbekre’da te gotıni SURGİÇYA..Ehmet axa mezne wanbu.Ne tene lı mentiqa surgıçya,lı mentiqa deşta Diyarbekır hetani Merdine hüküm’ki zor dıkır.qal pe heye beriya ku be ye kuştın,çun’u hatıne wi ye merdine jı boy ku ZINNAR’e ji bine ser nave xwe.Texe bın bandora xwe u tapo bıke u derbasi nav 33 günde Surgiçya bıke.Bı vi awayi ,kesra mezın lı Evena ava kırıbu.Lı Evena ji, bı rasti beriya we deme ji axa u makul hebun.Bes dı rojeve da hıkım jı wan hatıbu standın.Jı ber ku, Ehmet axa zılame devleta Osmanli bu.Pışti ve xwestekek Ehmed axa hebu ku qesrek havini ava bıke.Qesra ku we nujen ava bıke, mersela we dundıreje .Qesra Ehmet axa dı serboriya ku dı mejvi de, jı bona serwer buna wi we bıhata avakırın.Ev qesra nujen dı hereme da buyereke nu u bı ferqbe.Jı wi awayi rojek jı roje bıhari Rojek ku ta’ma tava roje xweş bu Ahmet axa,bı nazıre xwe ra cıvinek dani bu jı 33 günde surgiçya re ev ramana xwe beyan kırı bu.We jı Merdin u derdora midyate hoste Süryani,e ku kevıre kadim dınekışinın u qesre bı nav u deng çedıkın.Wan hosteyana peyda bıkın.Bıla lı qesre amade bıbın.Dı nezda host’e derdora Merdin u Midyate lı Ewena, dı bın bandora Ahmet axa de cıviyan.Ehmet axa jı wanra dıbeje;

-Hune qesrık vere ava bıkın ku dı, tı erde xwede da qesrık were tunebe.

-Ev qesra havini lı ciki cuda,dı nav daru bera de avabıbe. Lı derdora mentiqe u hetani bın xeta Frensawi , mina ve qesre tunebe.Bı vi rengi le kolin hate kırın.U hosteye suryani bıryar dan.Ku ev qesra bı nav u deng u dı hereme da be emsal,dı nav dar u bera de u nezik’i ka’niya dı nav dahlan de,dı herema Ciyare Kevıre be avakırın.Ehmet axa gele ki bı nav u deng bu.Jı Merdine hetani Diyarbekre e ku hesap je nekra tunebun.Baweriya wi, bı tı mer u merxwasa nedıhat.Wexteke ku dı çu Merdin’e ji lı mala doste xweyi fıleh Use Emmase radıket.dıjmıne Ahmet axa ne tene mala Bezare bun.Jı derdora Evena hetani Merdine dıjmıne wi hebun.Beriya ku Reşşo kuri tek eve kemina Ehmed axa,şeveke lı Merdine lı mala use ammase dıjmıne Ehmed axa nive şeve dı şıbake da berra wi dane. Ewi we şeve ce livina xwe u Use Emmase guhertı ye.We şeve Use Emmase hatiye küştün u Ehmed axa xelasbu ye. Bı rasti ku fersend le bıhata ditın dı ser wi da derbasnedıbun. Dı herema Merdin u Diyarbekre da bıbu , mina hute heft seri.Lavki wi ji dı kolordiya D.yarbekre de,dı elaya süwariya de yüzbaşi bu.Dı

bın emre kolordiye de hızmet dıkır.Dıcıvin u cıvaka de bahskırına wi,bı teybet bı xerabi keseki cesaret ne dıkır.We şeve Reşşo ye Emina Xane dı sohbeta şev bıherke da bı be hemdi,belki ji jı akılı u ramana wi derbasbu u dı nava cıvate da got:

-Ev Ehmet axaye Eveni, bu bela lı ser’e vi milleti.Qey kes tune ku ava serê wi germ bık’e .We çaxe ji mina iro pegırtiye deme hebun.Lı her gunde surgiçya nazıre wi u ber devke wan u muxbıre wan hebun.Gelek Pey’e u pegırti u tırşıkçi jı Ehmet axa re muxbırti dıkırın.Yeki jı wan kesa ev xeber bır konaxe u derket huzura Ehmet axa u got.

-Axayemın ,lı gunde Kura helal şehsek jera dıbejın Reşşo lawe Emina XANE, dı felan roje da dı oda felenkes da got. Eze Ehmed axa ye Eveni bı kujım u zordestiya wi xelas bıkım.Ehmed axa polikiqa wi bı vi rengi bu;’’Lı soro xin’e,jı boy ku moro xwe rast bıke’’vegeriya ser xeberciye xwe u jera got;

-Ku ez vi Reşşo’yi binım raserite te,te bıbeji ku wıha gotiye;

-Bele ez xulam eze dı rubari wi da bısekınım.Başe dıbe Ahmet axa.

-Çend süwariya hazır bıkın.Bela herın Reşşo jı günde Kura Helal binın.süwari bı lez hazır dıbın u dıherın Reşşo lawe Emina Xane tinın Ewena, ber qesra Ehmed axa amade dıkın.Ehmed axa jı Reşşo re dıbeje;

Reşşo law dı derheqa tede te gotıni ku te gotiye eze Ahmed axa bı kujım u vi milleti je xelasbıkım.Law tü küyi ma tu nabini heybetamın.Zenginbun u maldariyamın.Ferıs u egide lı ber deryemın,u muhafıze jı bo axatiyamın u paraztınamın, devlete Osmanli ku hıkım lı dınyaye dıke, lı pıştamın.Qey te aqle xwe xwariye law Reşşo.Reşşo’ye fekir jı heybeta axe u jı tırsa dıle xwe,u jı perişanya male dünyaye u jı tırsa kuştına bedena xwe dıbeje;

-Axayemın ,ma ez kime u çı belengazım ku ez axaye 33 günde Surgiçya bıkujım u kijan cesaret we be mın ku, ez gotınen jı xwe u bave xwe mestır bıkım.Axa ve dıgere ser Reşo u dıbeje;

-Reşşo; civaka ku te teda gotın kırıye e ku lı cem tebun we dı rubari teda bısekının.Jı Reşşora tü tışki ku bıbeje namine poşmaniyawi idın jı seknawi byean dıbe.U merık’e ku ihbariya Reşşo kıriye dı rubari Reşşo da dısekıne .Pışti ve peyve tışki ku reşşo bıbeje namine. U weki gotiye lı xwe qebuldıke. Reşşo, duste xwe xwar dıke.Ehmed axa ban muhafıze xwe dıke u ferman dıde;

Hune Reşşo kelemçe bıkın.Bı roje perçaki nane ceh u ışk deynın berwi,hevdıke kuçık tıji av bıkın hettani roj ava.Pışti roj ava hune Reşşo bı dara güze ve gıredın hettani sehera sıbe.Hune ceze Reşşo 40 roji bıdominın.Pışti 40 roji hune wi bişinın malawi.Dı vi waride em dıxwazın ma’na dara güze bı hehdura par bıkın.Çıma dara güze?Dara güze her dem jı gerika re heline.Jı bo ku ew gerik bı şeve tekevın can u laşe wi poz u guhe wi u Reşşo pe ra kürmi bıbe, bıtırse, Xof bıke.’’Dıbejın e ku zanı zanı,e ku nızanı dıbejın baqe niskanı’’gerik vexta dıkevın cane insen,hevya wi namine. Heger ne gıredayibe, jı ser qate heft tebeqan we xwe baveje erde.Feqire Reşşo dı bın ve işkenceye da 40 roji bı qerin u bı hewar derbasdıke. Welhasıl Reşşo 40 roje xwe dıqedine .Bı hal ki nexweş.bı zahmetkeşi kı mezın bı perişani u niv mıri’ti bere xwe dıde cem dayıka xwe Emina Xane Kura Helal. Day ka wi çı bibine ku kezeba we delalike ber dılewe,sermıyane mala we, şerin’e kezeba we dı çı hali deye.Dıbeje;

-Reşşo lawo ev çı hale wey lı mıne, lı mı rebene, lımın hesire lımın malxerabe,Wey ez bı qurban,ez bı gori, u ax lımıne ax lımın feqire.Ey hewar,ey hewar…

Pişti demeke birine Reşşo rehet dıbın u ew sawa gıran ji, ser wi dıçe u Reşşo te ser xwe,dayıka wi lı nıg wi rudıne u çend şirete bıteybet jera dıbeje;

-Reşşo, lavke mıno du şiretemın lı te hene;

-Yekemin ewe, ku te Ehmed axa bıkuji

-A duyemin te bınxet bıbi.Kuştına Axa ye Ehmet we lı Merdine çe bıbe. Ev kar ku pek be serpehatiya teye u jı tera rumeteki geleki gırınge.Bernama kuştına Ehmed axa bı vi rengi we be şopandın.Ehmed axa rojen duşemba dıhere Merdine.Bı keseki bawernabe.Lımale fılla radıkeve u seren sıbehe derdıkeve dadgaha devlete.Te çeke esker lı xweki lı taxa seraye

bısekıni.Nebi nebi tıvıngate u fişeke ku tedane ne kevın bın.Qelp nekın.Lewra ku tı be zefte mina çivike beytık we te bıgrın.Bı rasti kesek meyte te ji nema dıbine.Lı xwe mıqatebe u riya te vekıribe u şahe nakşebend bı tere be.

Reşşo kar u bare xwe dıke.Baweriya xwe bı xwe tine .berexwe dıde Merdin’a xopan u paşe xwe dıde feleke. U bı re dıkeve.Weki ku dayika wi gotiye.Dı qelebaliğiya sere sıbeda kemin’a xwe lı se reka neziki seraya Merdine datine.Beriya ve kemine çeke esker lı xwe dıke. Lewra Ahmet Axa wi nasdıke.Ku ne bı bedılkırıne be kuştına Ahmet axa gelek zore. Bı vi rengi kemina xwe datine u lı bende Ehmed axa dimine.Ha ha Ehmed axa u mıhafıze wi xuyani dıbın.Qal pe heye ku Bıhemede Şero u Arıfe Keyye ji bı Ehmed axa re ber bı seraya Merdine de dımeşiyan.Reşşo, dema ku çav lı wan dıkeve eba xwe jı serxwe dişemıtine u bang Ehmet axa dıke u bı denge ki hela dıbeje;

-Ahmet axa iro çır roje?

Dema ku Ehmet axa le dızivıre.İro re lı Ehmed axa tenge .Bı rasti bave Kamıl u Ebdılkadır e rojen teng bu u hesab jı tı mer u nerxasa u jı keseki re ne dıkır.Bele heyhat bere tıvınga çapli leye u xwe nıkare bikine Reşşo Kuri lawe emina Xane.İro bu rojen xeyala.Dı demek ne dur.Reşşo bı belengazi bı hesiri bı dara güzi dı bın işkenca wi de derbasbı bu.Ehmed axa bı dar u berbu fırehbuna pıştawi zedeyi mıtroke bu.Bı rasti ku Reşşo bıhata zefta wi karibu Reşşo weke mina çuke beytık we sere wi bı qetandına.Reşşo zu zu bere tıfınga xwe dıde Ahmet axa u tıvınga xwe dı teqine. U dı qelebaliğiya da wında dıbe.Bırina Ehmed axa geleki xedare. Zu bele zu wi radıkın nexweşxana Merdine.İdın Axe we mırına ku je ra geleki nexweş u, ku geleki duri wiye, dı ve roje da nezik’i wi buye. Dor hatiye ser Ehmed axa mezın’e 33 günde surgiçya.Hedi hedi bı ber mırıne da der’e weki her fani’ye lı dınyaye..Reşşo bı oxura xwe de dere, Axayeme’yi ku rehma wi lı ser milletewi tunnebu xwedye qesra bı nav u deng şer’e hesena bave Kamıl bege, dı halete ki gelek xerabde ye.Çav lı reye, lı bende kolordiya Diyarbekre u kurre xwe yi yızbaşiye elaya topçiya ye.Dı baweriya de, ku kurrewi u süwariye ku dı emre widene ku bıghejın Merdin’e u kevır lı ser kevır nehelın. Heyfu tola bave Abdılkadır u Kamil bege, ketu ber jı Merdine hılinın.Bı ve baweriye Ehmet axa ça’v retiya Kamıl bege dıke.Xebera nexere jı kolordiya Diyarbekre ra zu dere.Bı gelek süwari Kamil bege erişi ser Merdin’e dıke.Cegıre Kamil bege bersıv dan ku Merdine xerabıkın.Kamıl beg qebulnake u dıbeje;

-Eme bavemın bıbinın u pişti we bıryar’a xwe bıdın.Ew çı fermane bıde lı gori fermana Ehmet axa, eme bıryare bıdın.Dema ku ten’e nexweşhan’e Kamıl bege dınere ku bave wi dı halete ki gelek xerab dı halete mırın’e deye. Dı halete mırıne de Ehmed axa jı kamıl bege dıpırse;

-Kamıl bege kurremın dema ku hun hatın Merdin’e pişti bıhistına qesta küştına mın we çıkır.

-Bavemıno aziz’e ber dılemıno, fermandare herema Merdin’e em lı benda fermana tene.

Temam dıbeje Ehmet axa; ev da’va me lı ve dere xelasbu.Ku ez sax bıminım ez zanım qatıl’e mın kiye.E ku bere tıvınge daye mın Reşşo Kuri ye.Serweraniya me hettani ve derebu.Pişti ve buyere dem’e xwe qedand u demame qediya.Bı rasti belki tu negihana sermın.we çaxe te jı kera bıgota ez çawa bıkım.Mı dıgot nüha kevır lı ser kevır nemane. Bele heyhat.Jı iro u peda Xelqe sawa xwe hıland.İdın kes nema jı me hesaba dıke.Vegerın elaya xwe heta hun tol u heyfa xwe hılin’ın….

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNANLAR

KÖŞE YAZARLARI

ÖNE ÇIKANLAR

HAVA DURUMU

5 günlük hava durumu